«
  1. Ana sayfa
  2. Arapça
  3. Muzâri Fiil / الفعل المضارِع

Muzâri Fiil / الفعل المضارِع

NAHİV VE SARF KURALLARI

Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle…

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür…

Bundan sonra:

•••

Kurallar / الْقَوَاعِدُ:

– الفْعِلُ الْمُضارِعُ هُوَ كُلُّ فِعْلٍ يَدُلُّ عَلَى حُصُولِ عَمَلٍ فِي الزَّمَنِ الْحَاضِرِ أَوِ الْمُسْتَقبَلِ، وَلَا بُدَّ أَنْ يَكُونَ مَبْدُوءاً بِحَرْفٍ مِنْ أَحْرُفِ الْمُضَارِعَةِ، وَهِيَ: الْهَمْزَةُ وَالنُّونُ وَالْيَاءُ وَالتَّاءُ.

Muzâri fiil, şimdiki ya da gelecek zamanda meydana gelen eylemi bildiren her bir fiildir. Bu fillerin muzâri harflerinden biri ile başlaması gerekir. Bunlar:  ا، ن، ي، ت harfleridir. 

•••

Misâller / الْأَمْثِلَةُ:

(١) أَلْبَسُ ثِيَابِي.

1. Elbiselerimi giyiyorum. 

(٢) تَأْكُلُ الْبِنْتُ.

2. Kız çocuğu yemek yiyor.

(٣) يَقْرَأُونَ القُرْآَنَ.

3. Kur’ân okuyorlar.

(٤) يَشْرَبُونَ الشَّايَ.

4. Çay içerler.

(٥) تَمْشِي فِي الْحُقُولِ.

5. Tarlada yürürsün.

(٦) نَذْهَبُ إِلَى الْمَدْرَسَةِ.

6. Medreseye gidiyoruz.

•••

Açıklama / الْإِيضَاحُ:

Fiillerin zaman itibariyle üç kısmından ikincisi muzâri fiildir. Muzâri fiil, şimdiki ya da gelecek zamanda meydana gelen eylemi bildiren her bir fiildir. Misâllerde görüldüğü üzere cümlelerin ilk kelimeleri fiildir ve her biri şimdiki ya da gelecek zamanda gerçekleşen bir eylemi ifâde etmektedir. Ayrıca her biri, muzâri harflerinden olan – ا ن، ي، ت، – bir harf ile başlamaktadır. İlk misâldeki ألْبَسُ kelimesi, şimdiki zamanda ya da gelecek zamandaki “giyme” eylemini ifâde etmekte ve muzâri harflerinden ا ile başlamaktadır. Diğer misâller de aynı şekildedir. Bu sebeble şimdiki ya da gelecek zamandaki bir eylemi ifâde eden bu türden kelimelerin her biri muzâri fiil olarak isimlendirilir. 

Muzâri fiil, mâzî fiillerin başına muzâri harflerinden biri getirilerek elde edilir. Sülâsî/aslı üç harften oluşan fiiller şahıslarına göre başlarına getirilen fethalı muzâri harfleriyle muzâri yapılır. Misâl olarak:  “ذَهَبَ / gitti” fiili muzâri yapılırken birinci tekil şahıs için başına ا harfi getirilerek fiil “أَذْهَبُ / yazıyorum” olur. İkinci tekil şahıs için başına ت harfi getirilerek fiil “تَذْهَبُ / yazıyorsun” olur. Üçüncü tekil şahıs için başına ي harfi getirilerek fiil “يَذْهَبُ / yazıyor” olur. Görüleceği üzere bu durumda fiilin ilk harfi sakindir. Son harfi ise dammelidir. Orta harfinin harekesi fiillerin bablarına göre değişiklik arzeder. Hangi fiilin hangi babtan olduğu ise sözlüklerden öğrenilir.

•••

Muzâri Fiilin Alâmetleri: Bir fiilin muzâri fiil olduğunu bildiren bazı alâmetler vardır. Bunlar:   

1. Başında ا ن، ي، ve ت muzâri harflerinden bir harfin bulunması: أشْرَبُ نَشْرَبُ، يَشْرَبُ، ve تَشْرَبُ fiilleri gibi.

2. Başına سَ ve سَوْفَ istikbal harflerinden birinin gelmesi: أَذْهَبُ سَوْفَ ve سَأَذْهَبُ fiilleri gibi.

3. Başına لَمْ ve لَنْ gibi edatlardan birinin gelmesi: لَمْ يَلْبَسْ ve لَنْ يَلْبَسَ fiilleri gibi.

•••

Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashabının üzerine olsun.

1441 h. / 2019 m.

Abdullâh Saîd el-Müderris.

İktibas Yapacakların Dikkatine!