«
  1. Ana sayfa
  2. FIKIH
  3. Muhtasar Namaz Fıkhı (5)

Muhtasar Namaz Fıkhı (5)

MUHTASAR
NAMAZ FIKHI 

Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle..

Hamd, Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed aleyhisselâm O’nun kulu ve Rasûlü’dür.

Bundan sonra:

Namaz, İslâm Dîni’nde îmândan sonra en önemli ibâdet ve en büyük ameldir. Hesâb günü, kula sorulacak şeylerin en başında gelmektedir. Namazın hesâbını kolay verenler, kalan hesâblarında zorlanmayacaklardır. Namazında kusuru olanlar ise o gün, ya hakkıyla bu ibâdetin fıkhını öğrenmediklerinden ya da öğrendikten sonra tam olarak amel etmemekten; zayıflık gösterdiklerinden dolayı pişmanlık duyacaklardır. Rabbim bizleri ilim ve amel sâhibi kimselerden kılsın, Allâhumme âmin.

Önemi ve değeri sayfalarca sürecek böyle bir ameli, en kolay ve akıllarda kalıcı bir şekilde öğretmek adına delîllerden, detaya varan bilgilerden ve zor lafızlardan arındırarak soru cevâb usûlü ile Şâfiî fıkhı üzere kaleme aldım. Bir kaç ders halkasında okunduktan sonra bu metot ile istenilenin elde edildiği yani verilen bilgilerin fehmedildiğini ve ezberlendiğini gördüm. Bu ve benzeri sebeblerden ötürü de yayınlamaya karar verdim. Rabbim faydalı ve mübârek kılsın, Allâhumme âmin. 

***

 

NAMAZ KILINMASI MEKRÛH OLAN VAKİTLER:

Namaz kılmanın mekrûh olduğu vakitler hangileridir? 

Kendileri için sebeb olan namazlar dışında namaz kılmanın mekruh olduğu vakitler beştir. Bunlar:

  1. Sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar.
  2. Güneş doğduktan sonra bir mızrak boyu yükselene kadar.
  3. Güneş tam tepedeyken batıya meyledilinceye kadar.
  4. İkindi namazından sonra güneş batıncaya kadar.
  5. Güneş batmak üzere olup tam batarken.

***

CEMAATLE NAMAZ KILMAK:

Cemaatle namaz kılmanın hükmü nedir?

Cemaat ile namaz kılmak müekked sünnettir. Diğer görüşe göre farz-ı kifâyedir.

İmâmın cemaate namaz kıldırmak için niyet etmesi şart mıdır?

İmâmın imâmlık için niyet etmesi Cumâ namazı dışında şart değildir; sünnettir. Cemaate niyet etmediğinde yalnız başına namaz kılan gibidir. 

Cemaatin imâma uymaya niyet etmesi şart mıdır?

Cemaatin imâma uymaya niyet etmesi şarttır.

Cemaatle kılınan namazın fazileti ne kadardır?

Cemaatle kıınan namaz, ferden kılınan namazdan yirmiyedi kat daha faziletlidir. 

Cemaatle namazdan geri kalmayı mazur kılan özürler nelerdir?

Cemaatle namazdan geri kalmayı mazur kılan özürler ikidir. Bunlar:

  1. Genel özürler. Bunlar: Yağmur, şiddetli rüzgâr, yollarda bulunan fazla çamur gibi şeylerdir.
  2. Özel özürler. Bunlar: Hastalık, şiddetli açlık, susuzluk, mal veya can endişesiyle bir zâlimden korkmak, küçük veya büyük abdest nedeniyle sıkışmak gibi özürlerdir.

***

İMÂMA UYMAK: 

İmâmda bulunması gerekli olan şartlar nelerdir? 

İmâmda bulunması gerekli olan şartlar dörttür. Bunlar:

  1. Müslüman olması. Kâfirin imâmeti câiz değildir.
  2. Mümeyyiz olması. Mümeyyiz, henüz buluğa ermemiş olmakla birlikte faydayı zarardan ayırabilen çocuktur.
  3. Cemaat erkek olduğundan imâmın erkek olması.
  4. Kıraatinin düzgün olması. Fâtiha Sûresi’ni mahreç ve şeddeleriyle düzgün okuyamayan kişinin imâmlığı câiz değildir.

İmâmda bulunması müstehâb olan vasıflar nelerdir? 

İmâmda bulunması müstehâb olan vasıflar imâmın, cemaattekilerden daha iyi fıkıh bilmesi, daha güzel Kur’ân okuması, daha ahlâklı olması ve daha yaşlı olması mendubdur. Bu sıfatların tümünün kendisinde bulunduğu imâmın arkasında kılınan na­maz, diğer imâmların arkasında kılınan namazdan daha üstün ve sevabı daha fazladır.

Kimin imâmlığı kime câizdir? 

Hür bir kişinin köleye, bâliğin mümeyyize uyması câizdir. Yine abdest ile namaz kılan bir kimse, teyemmüm ile veya mest üzerine meshederek namaz kılan kişiye, ayakta kılan kimse, oturarak kılana, farz kılan veya nafile kılana, nafile kılan da farz kılana uyarak namazını kılabilir.

Kimin imâmlığı kime câiz değildir? 

Erkeğin kadına, bâliğin mümeyyiz olmayana uyması, kıraati sahîh olanın ümmi olana uyması câiz değildir.

İmâma uymanın şartları nelerdir? 

İmâma uymanın şartları dört tanedir. Bunlar:

  1. İmâma uyan kimse, mekân olarak imâmın arkasında olmalıdır.
  2. İmâma uyan kimse, namazın fiillerinde imâma uymalıdır. İmâmdan hemen sonra onun yaptığı namaz fiilini yapmalıdır. Bir rükûn kadar geride kalması mekruhtur.
  3. İmâma uyan kimse ya imâmı görmeli ya cemaatin bir kısmını görmeli ya da mübelleğin (imâmı sesini işitemeyen arka safların uyması için tekbîrleri yüksek sesle söyleyen kişinin) sesini duymalıdır.
  4. İmâm ile imâma uyan kimse arasında çok büyük bir mesafe olmamalıdır.

İmâma uyanın durması gerekli olan yer neresidir?  

İmâma uyanlar iki veya daha fazla iseler imâmın arkasında dururlar. Eğer bir kişi olursa imâmın sağında durur. Bir kişi daha gelirse o da imâmın soluna durmalıdır. Sonra ikisi geriye çekilip saf tut­malı veya imâm öne çıkmalıdır.

İmâma uyan kişi imâmın arkasında durma şartıyla mescidin neresinde olursa olsun, imâmı veya cemaatten bazısını görebiliyorsa imâma uyması câizdir. Yine imâm mescidde imâma uyan da mescid dışında veya yakın bir yerde ise; arada yol gibi bir engel bulunmadığında imâma uyması olması câizdir.

İmâm ile cemaat arası ve safların arası bir buçuk metreden çok olmamalıdır.

Cemaat erkek ve kadınlardan oluşuyorsa önce erkekler, sonra da kadınlar saf tutmalıdır. İmâma uyanların biri kadın, diğeri de erkek ise kadın, imâmın soluna, erkek de sağına durmalıdır.

İmâm da cemaat de kadın olursa imâm, cemaatin arasında olmalıdır.

İmâma uyan kişinin tek başına arkada durması mekruhtur. Safta yer varsa safın içine girmeli, safta yer yoksa önce ihrâm tekbîrini alıp sonra saftan bir kişiyi geri çekmelidir. Saftan geri çekilen kişinin de çekene itaat etmesi mendubdur.

Cemaate sonradan yetişen kimse ne yapar? 

Cemaate sonradan yetişen kimse niyet ile birlikte ihrâm tekbîrini alarak cemaate katılır. İmâma rükûda yetişen o rekâta yetişmiş sayılır. Rükûdan sonra yetişen ise o rekâtı kaçırmış sayılır. İmâm selâm verdikten sonra kalkar ve kaçırdığı rekâtları kılar.

***

Yardım ve başarı, izzet ve şeref Allâh’tandır.

 1440 h. / 2019 m.

İktibas Yapacakların Dikkatine!