«
  1. Ana sayfa
  2. FIKIH
  3. Muhtasar Namaz Fıkhı (4)

Muhtasar Namaz Fıkhı (4)

MUHTASAR
NAMAZ FIKHI 

Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle..

Hamd, Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed aleyhisselâm O’nun kulu ve Rasûlü’dür.

Bundan sonra:

Namaz, İslâm Dîni’nde îmândan sonra en önemli ibâdet ve en büyük ameldir. Hesâb günü, kula sorulacak şeylerin en başında gelmektedir. Namazın hesâbını kolay verenler, kalan hesâblarında zorlanmayacaklardır. Namazında kusuru olanlar ise o gün, ya hakkıyla bu ibâdetin fıkhını öğrenmediklerinden ya da öğrendikten sonra tam olarak amel etmemekten; zayıflık gösterdiklerinden dolayı pişmanlık duyacaklardır. Rabbim bizleri ilim ve amel sâhibi kimselerden kılsın, Allâhumme âmin.

Önemi ve değeri sayfalarca sürecek böyle bir ameli, en kolay ve akıllarda kalıcı bir şekilde öğretmek adına delîllerden, detaya varan bilgilerden ve zor lafızlardan arındırarak soru cevâb usûlü ile Şâfiî fıkhı üzere kaleme aldım. Bir kaç ders halkasında okunduktan sonra bu metot ile istenilenin elde edildiği yani verilen bilgilerin fehmedildiğini ve ezberlendiğini gördüm. Bu ve benzeri sebeblerden ötürü de yayınlamaya karar verdim. Rabbim faydalı ve mübârek kılsın, Allâhumme âmin. 

***

NAMAZI BOZAN ŞEYLER

Namazı bozan şeyler nerelerdir?

Namazı bozan şeyler on bir tanedir. Bunlar:

  1. Namazda kasten konuşmak. Namazda Kur’ân ve zikir dışında konuşulan her şey namazı bozar. Manası olan tek harf yahut iki harften oluşan her türlü kelime buna dâhildir.
  2. Çokça hareketler yapmak. Namaz içinde çokça hareket yapmaktan maksat çok olup ardada olması şartıyla namazın şartlarına ters düşen hareketlerdir. Bunun en azı üç harekettir.
  3. Abdestin bozulması. Namazda abdestin kasten bozulup bozulmaması arasında fark yoktur. Her iki halde de namaz bozulur.
  4. Bedene yahut elbiseye veyahut namaz mahalline necâsetin isâbet et­mesi. Necasetin gözle görülen hiçbir kısmı af olmaz. Namaz kılarken vaki olan necâsetin bulaştığı yerden derhal atılması gereklidir. Atılmadığında namaz bozulur.
  5. Avret yerinin açılması. Namaz kılan kişinin avret yerinden herhangi bir yeri kasten açmasıyla namaz bozulur. Fakat kendiliğinden açılır da hemen kapatırsa bozulmaz, kapatılması gecikirse namaz yine bozulur.
  6. Niyetin değişmesi. Namazdan çıkmaya kesin olarak niyet etmek namazı bozar.
  7. Kıbleye sırt çevirmek. Kişi namazda ister kasten, isterse de başkası tarafından zorla kıbleye sırtını çevirisin namazı bozulur. Ancak kasıtlı olduğunda namazı derhal bozulur. Zorla çevrildiğinde ise vakit geçirmeden kıbleye tekrar dönerse namazı bozulmaz.
  8. Bir şey yemek,
  9. Bir şey içmek. Namazda olduğunu bilerek az da olsa bir şey yiyen veya içen kimsenin namazı bo­zulur. Namazda olduğunu unutarak yiyen bir kimsenin namazının bozulması için, yediğinin bir nohut tanesi kadar ya da daha çok olması gerekir. Dişlerin arasında kalan yemek artığı nohut kadar değilse ve onu kaza ile yutmak namazı bozmaz.
  1. Kahkaha ile gülmek. Kahkaha ile gülmenin ölçüsü, gülme sesinin işitilmesi ve ağızdan çıkan manalı ya da manasız iki kelimedir. Bu hal kasten olduğunda namaz bozulur. Tebessüm ile namaz bozulmaz.
  2. Mürted olmak. Mürted, İslâm’a girdikten sonra küfrü gerektiren itikâdî, kavlî veyahut amelî herhangi bir şeyle dînden çıkarak kâfir olan kimseye denir.

***

 

SEHİV SECDESİ 

Sehiv secdesi nedir?

Namazın unutularak kusurlu kılınması sebebiyle yapılan secdedir.

Sehiv secdesinin gayesi nedir?

Sehiv secdesinin gayesi namazda yapılan kusuru telâfi etmektir.

Sehiv secdesinin hükmü nedir?

Sehiv secdesi sünnettir.

Sehiv secdesinin yeri ne zamandır?

Sehiv secdesinin zamanı selâmdan öncedir.

Sehiv secdesinin keyfiyeti nasıldır?

Son oturuşta okunan duâlar bittikten sonra selâmdan önce niyet edilerek iki secde yapılır.

Namazda unutularak terkedilen fiiller nelerdir?

Namazda terk edilerek unutulan fiiller üç şeydir. Bunlar: Farz, sünnet veya heyetlerdir.

Unutularak terkedilen fiil farz ise ne yapılır?

Namazda unutularak terkedilen fiil farz ise; sehiv secdesi yalnız yeterli değildir. Terk edilen o farzın benzerine ulaşmadan hatırlandığında, terk edilen fiil derhal yerine getirilir. Hatırlanmadığında ise terk edilen fiilin benzeri, sonraki rekâtta yapıldığında eksik olan rekât tamâmlanmış olur. Unutulan o farzdan sonraki fiiller yok hükmündedir. Herhangi bir fiili farz kasten terk edildiğinde ise namaz bozulur.

Unutularak terkedilen fiil sünnet ise ne yapılır?

Namazda unutularak terkedilen fiil sünnet farz ise; o sünnetten sonraki rükne girilmemişse o sün­net yerine getirilir. Rükne girilmişse artık geri dönülmez. Namaza devam edilir. Daha sonra yanılmış olduğu için sehiv secdesi yapılır.

Unutularak terkedilen heyet ise ne yapılır?

Namazda unutularak terkedilen fiil heyet ise; onun için herhangi bir şey yapılmaz ve sehiv secdesi de gerekmez.

Namazın rekâtlarında şüphe eden ne yapar?

Namazın rekâtlarında şüpheye düşen eden kişi, kanaatinin en azını esas alarak namazını kılar. Namazın sonunda sehiv secdesi yapar.

***

 

TİLÂVET SECDESİ

Tilâvet secdesi nedir? 

Secde âyetlerinin okunması ya da işitilmesi sebebiyle yapılan secdedir. 

Secde âyetleri hangileridir? 

Kur’ân-ı Kerim’de on dört secde âyeti vardır. Bunlar: Arâf Sûresi’nin 206. âyeti. Rad Sûresi’nin 15. âyeti. Nahl Sûresi’nin 49. âyeti. İsrâ Sûresi’nin 109. âyeti. Meryem Sûresi’nin 58. âyeti. Hac Sûresi’nin 18 ve 77 âyetleri. Furkan Sûresi’nin 60. âyeti. Neml Sûresi’nin 25. âyeti. Secde Sûresi’nin 15. âyeti. Fussilet Sûresi’nin 37. âyeti. Necm Sûresi’nin 62. âyeti. İnşikak Sûresi’nin 21. âyeti. Alak Sûresi’nin 19. âyeti.

Sad Sûresi’nin 24. âyeti ise secde âyeti olmayıp şükür âyetidir. Namaz dışında okunduğu zaman secde yapılması müstahâbtır.

Tilâvet secdesinin hükmü nedir? 

Tilâvet secdesi sünnettir. Sarhoş, cünüp, hayız ve nifas halinde bulunana sünnet değildir.

Tilâvet secdesinin şartları nelerdir?  

Tilâvet secdesinin şartları, namazın şartlarıyla aynıdır.

Tilâvet secdesinin rükünleri nelerdir?  

Tilâvet secdesinin rükünleri üç tanedir. Bunlar:

  1. Niyet etmek. Namaza başlamak için edilen niyet gibi tilâvet secdesi için niyet etmek gereklidir.
  2. Tekbîr almak. Namaza giriş tekbîri gibi tekbîr almak gereklidir.
  3. Selâm vermek. Namazdan çıkış selâmı gibi selâm vermek.

Tilâvet secdesinin yeri ne zamandır?  

Tilâvet secdesinin zamanı, secde âyetini okuduktan hemen sonradır. Âyetin okunmasının ardından uzun bir süre geçerse artık yapılmaz. 

Tilâvet secdesinin keyfiyeti nasıldır?  

Namaz dışında tilâvet secdesi yapmak için niyet ile birlikte tekbîr alınır. Sonra secdeye gitmek için tekbîr alınarak namaz secdesi gibi bir secde yapılarak selâm verilir.  

Namaz içinde tilâvet secdesi yapmak için niyet ile birlikte tekbîr alınır, eller kaldırılmadan secdeye gidilir. Secdeden kıyâma kalkılır. Sonra rükû yapılır. Kıyâmda bir miktar daha kıraat etmek müstahâbtır.

Tilâvet secdesinde hangi duâ okunur?    

Tilâvet secdesinde, namaz secdesinde okunan tesbih ve zikirler okunacağı gibi şu duâlar da okunabilir:

سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَصَوَّرَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ.

Manası: Yüzüm, güç ve kudretiyle onu yaratan, suret veren, kulağı ve gözü var edene secde etti. Yaratıcıların en güzeli olan Allâh’ın şanı yücedir.     

اللَّهُمَّ اُكْتُبْ لِي بِهَا عِنْدَك أَجْرًا، وَاجْعَلْهَا لِي عِنْدَك ذُخْرًا، وَضَعْ عَنِّي بِهَا وِزْرًا، وَاقْبَلْهَا مِنِّي كَمَا قَبِلْتَهَا مِنْ عَبْدِكَ دَاوُد.

Manası: Allâh’ım! Bu secde vesilesiyle bana ecir yaz. Bunu benim için kendi katında hazine kıl. Bu secde vesilesiyle bir günahımı benden kaldır. Kulun Davud’dan kabul buyurduğun gibi benden de kabul buyur. 

Secde âyetinin tekrarlanması secdenin tekrarını gerektirir mi?   

Secde âyetinin tekrarlanmasıyla secdenin de tekrarlanması gereklidir. 

Namazda olanın, dışarıdan gelen sesle secde âyetlerinden birini işitmesiyle secde etmesi câiz değildir.

***

Yardım ve başarı, izzet ve şeref Allâh’tandır.

Abdullâh Saîd el-Müderris.

 1440 h. / 2019 m.

İktibas Yapacakların Dikkatine!