«
  1. Ana sayfa
  2. Fıkıh Soruları
  3. Kimler adına fıtır sadakası (fitre) vermek gereklidir?

Kimler adına fıtır sadakası (fitre) vermek gereklidir?

Soru: Kimler adına fıtır sadakası vermek gereklidir?

Cevâb: Hamd ve hüküm, Allâh Subhânehu ve Teâlâ’ya mahsustur.

Kendisi için fıtır sadakası vermekle yükümlü olan kimse, bakmakla sorumlu olduğu kimse için de fıtır sadakası vermekle yükümlüdür. Buna göre kendisi için fıtır sadakası vermesi farz olan kimse, mülkiyet, akrabalık veya evlilik gibi sebeblerle nafakasını vermekle mükellef olduğu Müslüman kimsenin fıtır sadakasını da vermesi -imkânı olduğu sürece- farzdır.

Buradaki mülkiyet sebebinden kasıt kişinin kölesidir. Akrabalık sebebinden kasıt kişinin küçük çocuğu, muhtaç durumda olan anne ve babası ile dede ve ninesidir. Evlilik sebebinden kasıt kişinin karısıdır. Kadın zengin olsa bile fıtır sadakasını kocası verir. Buluğa ermemiş zengin çocuğun fıtır sadakası ise kendi malından verilir. Abdullâh b. Ömer radîyallâhu anhumâ şöyle demiştir:

“Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem fıtır sadakasını, küçük veya büyük, erkek veya kadın bakmakla mükellef olduğunuz kimseler için verilmesini farz kıldı.” [Dârekutnî (2077); Beyhakî (el-Kubrâ: 7757)…]*

Hadîste “bakmakla mükellef olduğunuz kimseler” buyrularak kişinin bakmakla mükellef olduğu kimseler için fıtır sadakası vermesi farz kılınmıştır.

Ebû Hureyre radîyallâhu anh’dan rivâyet edilen hadîste ise Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

“Kişiye kölesi sebebiyle zekât gerekmez, yalnızca fıtır sadakası gerekir.” [Müslim (982); Ahmed (9455)…]

Hadîste yalnızca köle zikredilmiş, kişinin nafakasını vermekle yükümlü olduğu diğer kimseler zikredilmemiştir. Bununla birlikte kişinin nafakasını vermekle yükümlü olduğu diğer kimseler köleye kıyâs edilmiştir. Burada kıyâsı gerektiren ortak nokta/illet, nafakalarını vermenin gerekli olmasıdır. Bu sebeble kendisi için fıtır sadakası vermekle mükellef olan kimse, nafakalarını vermekle sorumlu olduğu kölesi, hanımı, çocuğu, anne ve babası için de fıtır sadakası verir.    

[*Bu hadîs hakkında İmâm Beyhakî rahîmehullâh “isnâdı kuvvetli değildir” demiştir. Ancak hadîs, diğer tariklerle kuvvet kazandığından hasen sayılmış ve kendisiyle istidlal edilmiştir.]

Başarı, el-Hamîd ve el-Hakîm olan Allâh’tandır. 

O, her şeyin en iyisini bilendir.

Abdullah Saîd el-Müderris.

1440h. / 2019m.