«
  1. Ana sayfa
  2. FIKIH
  3. Gâteyu’l-İhtisâr / Tahâret Kitâbı (3)

Gâteyu’l-İhtisâr / Tahâret Kitâbı (3)

﴿كِتَابُ الطَّهَارَةِ﴾

TAHÂRET KİTÂBI

.

فَصُلٌ [فِي التَّيَمُّمِ]

وَشَرَائِطُ التَّيَمُّمِ خَمْسَةُ أَشْيَاءَ:

(١) وُجُودُ اْلعُذْرِ بِسَفَرٍ أَوْ مَرَضٍ، (٢) وَدُخُوْلُ وَقْتِ الصَّلَاةِ، (٣) وَطَلَبُ الْمَاءِ، (٤) وَتَعَذُّرُ اسْتِعْمَالِهِ،  وَإِعْوَازُهُ بَعْدَ الطَّلَبِ، (٥) وَالتُّرَابُ الطَّاهِرُ الَّذِي لَهُ غُبَارٌ فَإِنْ خَالَطَهُ جِصٌّ أَوْ رَمْلٌ لَمْ يُجْزِ.

.

FASL: [Teyemmüm]

Teyemmümün şartları beştir. Bunlar:

  1. Sefer ya da hastalık sebebiyle bir özrün bulunması.
  2. Namaz vaktinin girmiş olması.
  3. Suyu (imkân dâhilinde ve tehlike olmadığı sürece) araştırmak.
  4. Suyu kullanmanın mahzurlu olması ve aradıktan sonra (mevcut) suya ihtiyaç duymak.
  5. Toz çıkaran temiz toprağın olması. Eğer bu toprağa kireç veya kum karışmış ise kullanılması câiz değildir.

.

وَفَرَائِضُهُ أَرْبَعَة أَشْيَاءَ:

(١) اَلنِّيَّةُ، (٢) وَمَسْحُ الْوَجْهِ، (٣) وَالْيَدَيْنِ مَعَ الْمِرْفَقَيْنِ، (٥) وَالتَّرْتِيْبُ.

.

Teyemmümün farzları dörttür. Bunlar:

  1. Niyet etmek.
  2. Yüzü mesh etmek.
  3. Elleri dirseklerle beraber mesh etmek.
  4. Tertib (zikredilen sıra ile yapmak).

.

وَسُنَنُهُ ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ:

(١) اَلتَّسْمِيَةُ، (٢) وَتَقْدِيمُ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى، (٣) وَالْمُوَالَاةُ.

.

Teyemmümün sünnetleri üçtür. Bunlar:

  1. Besmele çekmek.
  2. Sağ uzvu sol uzuvdan önce mesh etmek.
  3. Muvâlât (uzuvları ara vermeden mesh etmek).

.

وَالَّذِي يُبْطِلُ التَّيَمُمَ ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ:

(١) مَا أَبْطَلَ الْوُضُوءَ، (٢) وَرُؤْيَةُ الْمَاءِ فِي غَيْرِ وَقْتِ الصَّلَاةِ، (٣) وَالرِّدَّةُ.

.

Teyemmümü bozan şeyler üçtür. Bunlar:

  1. Abdesti bozan şeyler.
  2. Namaz vakti dışında suyu görmek.
  3. Riddet (dînden dönmek).

.

 ***

فَصُلٌ [الْمَسْحُ عَلَى الْجَبِيْرَةِ]

وَصَاحِبُ الْجَبَائِرِ يَمْسَحُ عَلَيْهَا وَيَتَيَمَّمُ وَيُصَلِّي، وَلَا إِعَادَةَ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ وَضَعَهَا عَلَى طُهْرٍ. وَيَتَيَمَّمُ لِكُلِّ فَرِيضَةٍ، وَيُصَلِّي بِتَيَمُّمٍ وَاحِدٍ مَا شَاءَ مِنَ النَّوَافِلِ.

.

[Sargılar Üzerine Mesh Etmek]

Uzuvlarında sargı bulunan bir kimse, sargının üzerine mesh edip teyemmüm eder ve namazını kılar. Sargısını abdest üzere sarmış ise namazını iâde etmesine gerek yoktur. Her bir farz namaz için (ayrı-ayrı) teyemmüm eder. Bir teyemmüm ile (ancak bir farz namaz ve) istediği kadar nâfile namaz kılabilir.

 ***

فَصُلٌ [فِي بَيَانِ النَّجَاسَاتِ وَإِزَالَتِهَا]

وَكُلُّ مَائِعٍ خَرَجَ مِنَ السَّبِيْلَيْنِ نَجَسٌ إِلَّا الْمَنِيَّ، وَغَسْلُ جَمِيعِ الْأَبْوَالِ وَالْأَرْوَاثِ وَاجِبٌ إِلاَّ بَوْلَ الصَّبِيِّ الَّذِي لَمْ يَأْكُلُ الطَّعَامَ فَإِنَّهُ يَطْهُرُ بِرَشِّ الْمَاءِ عَلَيْهِ.

وَلَا يُعْفَى عَنْ شَيْءٍ مِنَ النَّجَاسَاتِ إِلَّا الْيَسِيرَ مِنَ الدَّمِ وَالْقَيْحِ، وَمَا لَا نَفْسَ لَهُ سَائِلَةٌ إِذَا وَقَعَ فِي الْإِنَاءِ وَمَاتَ فِيهِ فَإِنَّهُ لَا يُنَجِّسُهُ.

وَالْحَيَوَانُ كُلُّهُ طَاهِرٌ إِلَّا الْكَلْبَ وَالْخِنْزِيرَ وَمَا تَوَلَّدَ مِنْهُمَا أَوْ مِنْ أَحَدِهِمَا. وَالْمَيْتَةُ كُلُّهَا نَجِسَةٌ إِلَّا السَّمَكَ وَالْجَرَادَ وَالْآدَمِيَّ.

وَيُغْسَلُ الْإِنَاءُ مِنْ وُلُوغِ الْكَلْبِ وَالْخِنْزِيرِ سَبْعَ مَرَّاتٍ إِحْدَاهُنَّ بِالتُّرَابِ، وَيُغْسَلُ مِنْ سَائِرِ النَّجَاسَاتِ مَرَّةً تَأْتِي عَلَيْهِ وَالثَّلَاثَةُ أَفْضَلُ.

وَإِذَا تَخَلَّلَتِ الْخَمْرَةُ بِنَفْسِهَا طَهُرَتْ وَإِنْ خُلِّلَتْ بِطَرْحِ شَيْءٍ فِيهَا لَمْ تَطْهُرْ.

.

FASL: [Necâset Bahsi ve Giderilmesi]

Meni dışında ön ve arka yoldan çıkan her sıvı necistir. Anne sütünden başka bir şey yemeyen erkek çocuğun idrarı dışında (insândan olsun hayvandan olsun) bütün idrar ve dışkıların yıkanması vâcibtir. Çünkü çocuğun idrarı, üzerine su serpmekle temizlenir.

Necâsetin hiçbir çeşidi af olmaz. Ancak kan ve irinin azı affedilir.

Akıcı kanı olmayan (sinek ve böcek gibi) bir hayvan yemeğin içine girip ölürse, o yemek necis olmaz.

Her çeşit hayvan (şer’ân) temizdir. Ancak köpek ve domuz veya ikisinden doğan veyahut bunlardan birinden (başka bir hayvanla çiftleşme sonucu) doğan hayvan necistir.

Balık, çekirge ve insânın ölüsü dışında kalan her çeşit ölü (şer’î ölçülerle kesilmemiş ise) necistir.

Köpek ve domuz herhangi bir yemek kabına ağzını sokarsa, kap, biri toprakla olmak üzere yedi sefer yıkanır. Diğer necâsetler ise bir defa yıkanır. Üç sefer yıkamak ise daha efdaldir.

Şarap kendiliğinden (herhangi bir işlem yapmadan) sirkeye dönüşürse temiz olur. Ancak içine bir şey atmak ile sirkeye dönüşürse temiz olmaz.

 ***

فَصُلٌ [فِي بَيَانِ أَحْكَامِ الحَيْضِ وَ النِّفَاسِ وَالْإِسْتِحَاضَةِ]

وَيَخْرُجُ مِنَ الْفَرْجِ ثَلَاثَةُ دِمَاءٍ:

(١) دَمِ اْلحَيْضِ، (٢) وَالنِّفَاسِ، (٣) وَالْإِسْتِحَاضَةِ.

فَالْحَيْضُ هُوَ الدَّمُ الْخَارِجُ مِنْ فَرْجِ الْمَرْأَةِ عَلَى سَبِيلِ الصِّحَّةِ مِنْ غَيْرِ سَبَبِ الْوِلَادَةِ، وَلَوْنُهُ أَسْوَدُ مُحْتَدِمٌ لَذَّاعٌ.

وَالنِّفَاسُ هُوَ الدَّمُ الْخَارِجُ عَقِبَ الْوِلَادَةِ.

وَالْإِسْتِحَاضَةُ هُوَ الدَّمُ الْخَارِجُ فِي غَيْرِ أَيَّامِ الْحَيْضِ وَالنِّفَاسِ.

وَأَقَلُّ الْحَيْضِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَأَكْثَرُهُ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا، وَغَالِبُهُ سِتٌّ أَوْ سَبْعٌ.

وَأَقَلُّ النِّفَاسِ لَحْظَةٌ وَأَكْثَرُهُ سِتُّونَ يَوْمًا وَغَالِبُهُ أَرْبَعُونَ يَوْمًا.

وَأَقَلُّ الطُّهْرِ بَيْنَ الْحَيْضَتَيْنِ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا وَلَا حَدَّ لِأَكْثَرِهِ.

وَأَقَلُّ زَمَنٍ تَحِيضُ فِيهِ الْمَرْأَةُ تِسْعُ سِنِينَ.

وَأَقَلُّ الْحَمْلِ سِتَّةُ أَشْهُرٍ، وَأَكْثَرُهُ أَرْبَعُ سِنِينَ، وَغَالِبُهُ تِسْعَةُ أَشْهُرٍ.

.

FASL: [Hayız, Nifâs ve İstihâzanın Hükmü]

Kadının fercinden (cinsel organından) üç çeşit kan çıkar. Bunlar:

  1. Hayız (aybaşı) kanı.
  2. Nifâs (lohusalık) kanı.
  3. İstihâza (hastalık) kanı.

Hayız kanı: Kadın sağlıklı iken doğum sebebiyle olmaksızın (normal bir şekilde belirli aralıklarla) gelen kandır.

Hayız kanının rengi siyaha yakın koyu kırmızı olup yakıcıdır.

Nifâs kanı: Doğumun akabinde gelen kandır.

İstihâza kanı:  Hayız ve nifâs günlerinin dışında (bir hastalığa veya daha değişik bir özel duruma bağlı olarak) gelen kandır.

Hayızın en az müddeti, bir gün bir gecedir. En fazla müddeti ise onbeş gündür. Hayızın süresi çoğunlukla altı veya yedi gündür.

Nifâsın en az müddeti bir lahzadır (bir andır). En fazla müddeti ise altmış gündür. Nıfâsın süresi çoğunlukla kırk gündür.

İki hayız arasındaki temizlik müddetinin en azı onbeş gündür. Temizlik müddetinin çoğu için ise bir sınır yoktur.

Kadın için en erken hayız olma zamanı (kameri ayla) dokuz yaşına girmiş olmasıdır.

Hamilelik süresinin en az müddeti altı aydır. En fazla müddeti ise dört senedir. Hamileliğin süresi çoğunlukla dokuz aydır.

 ***

فَصُلٌ [مَا يَحْرُمُ بِاْلحَيْضِ وَالنِّفَاسِ]

ويَحْرُمُ بِالْحَيْضِ وَالنِّفَاسِ ثَمَانِيَةُ أَشْيَاءَ: 

اَلصَّلَاةُ، (٢) وَالصَّوْمُ، (٣) وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ، (٤) وَمَسُّ اْلمُصْحَفِ وَحَمْلُهُ، (٥) وَدُخُولُ الْمَسْجِدِ، (٦) وَالطَّوَافُ، (٧) وَالْوَطْءُ، (٨) وَالْاِسْتِمْتَاعُ بِمَا بَيْنَ السُّرَّةِ وَالرُّكْبَةِ.

.

FASL: [Hayız ve Nifâslıya Haram Olan Şeyler]

Hayız ve nifâslı kadına sekiz şey haramdır. Bunlar:

  1. Namaz kılmak.
  2. Oruç tutmak.
  3. Kur’ân okumak.
  4. Kur’ân’a el sürmek ve onu taşımak.
  5. Mescide girmek.
  6. Kabeyi tavaf etmek.
  7. Cimâ etmek.
  8. Diz ve göbek arasında kalan yerlerle oynayıp zevklenmek.

 ***

فَصُلٌ [مَا يَحْرُمُ عَلَى اْلجُنُبِ]

وَيَحْرُمُ عَلَى اْلجُنُبِ خَمْسَةُ أَشْيَاءَ:

(١) اَلصَّلَاةُ، (٢) وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ، (٣) وَمَسُّ الْمُصْحَفِ وَحَمْلُهُ، (٤) وَالطَّوَافُ، (٥) وَاللُّبْثُ فِي الْمَسْجِدِ.

.

FASL: [Cünüp Olan Kimseye Haram Olan Şeyler]

Cünüp olan kimseye beş şey haramdır. Bunlar:

  1. Namaz kılmak.
  2. Kur’ân okumak.
  3. Kur’ân’a el sürmek ve onu taşımak.
  4. Kabeyi tavaf etmek.
  5. Mescidde durmak.

 ***

فَصُلٌ [مَا يَحْرُمُ عَلَى اْلمُحْدِثِ]

وَيَحْرُمُ عَلَى اْلمُحْدِثِ ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ:

(١) اَلصَّلَاةُ، (٢) وَالطَّوَافُ، (٣) وَمَسُّ اْلمـُصْحَفِ وَحَمْلُهُ.

.

FASL: [Abdestsiz Olan Kimseye Haram Olan Şeyler]

  1. Namaz kılmak.
  2. Kabeyi tavaf etmek.
  3. Kur’ân’a el sürmek ve onu taşımak.

.

Yardım ve başarı, izzet ve şeref Allâh’tandır.

Abdullâh Saîd el-Müderris.

 1442 h. / 2020 m.

İktibas Yapacakların Dikkatine!