«
  1. Ana sayfa
  2. FIKIH
  3. Gâteyu’l-İhtisâr / Tahâret Kitâbı (2)

Gâteyu’l-İhtisâr / Tahâret Kitâbı (2)

﴿كِتَابُ الطَّهَارَةِ﴾

TAHÂRET KİTÂBI

.

فَصُلٌ [فِي الاِسْتِنْجَاءِ وَآَدَابِ قَضَاءِ الْحَاجَةِ]

وَالْاِسْتِنْجَاءُ وَاجِبٌ مِنَ الْبَوْلِ وَالْغَائِطِ، وَالْأَفْضَلُ أَنْ يَسْتَنْجِيَ بِالْأَحْجَارِ ثُمَّ يُتْبِعُهَا بِالْمَاءِ، وَيَجُوزُ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى الْمَاءِ أَوْ عَلَى ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ يُنْقِي بِهِنَّ الْمَحَلَّ، فَإِذَا أَرَادَ الْاِقْتِصَارَ عَلَى أَحَدِهِمَا فَالْمَاءُ أَفْضَلُ.

وَيَجْتَنِبُ اسْتِقْبَالَ الْقِبْلَةِ وَاسْتِدْبَارِهَا فِي الصَّحْرَاءِ، وَيَجْتَنِبُ الْبَوْلَ وَالْغَائِطَ فِي الْمَاءِ الرَّاكِدِ، وَتَحْتَ الشَّجَرَةِ الْمُثْمِرَةِ، وَفِي الطَّرِيقِ، وَالظِّلِّ، وَالثُّقْبِ، وَلَا يَتَكَلَّمُ عَلَى الْبَوْلِ وَالْغَائِطِ، وَلَا يَسْتَقْبِلُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَلَا يَسْتَدْبِرُهُمَا.

.

FASL: [İstinca ve Abdest Bozma Âdabı]

Küçük ve büyük (fark etmeksizin) abdest bozmak nedeniyle temizlenmek vâcibtir.  Temizlenmek için efdâl (en uygun) olan önce taş ile temizlenmek sonra da su kullanmaktır. Daha kısa yoldan yalnız su ile veya makadı temizleyecek üçtaş ile de yetinmek câizdir. İkisinden biri ile yetinmek istendiğinde suyu kullanmak daha efdâldir.

Sahra (düz ve açık bir alan) da abdest bozan kimsenin önünü ve arkasını kıbleye yöneltmekten sakınması gerekir.

Yine durgun su, meyve veren ağaçların altında, yollarda, gölgelikler ve yer çatlaklarında küçük ve büyük (fark etmeksizin) abdest bozmaktan kaçınmalıdır.  Abdest bozarken konuşmaktan, ön ve arkayı güneşe ve aya çevirmekten sakınılmalıdır.

 ***

فَصُلٌ [فِي نَوَاقِضِ اْلوُضُوءِ]

وَالَّذِي يَنْقُضُ اْلوُضُوْءَ سِتَّةُ أَشْيَاءَ:

(١)  مَا خَرَجَ مِنَ السَّبِيْلَيْنِ، (٢) وَالنَّوْمُ عَلَى غَيْرِ هَيْئَةِ الْمُتَمَكِّنِ، (٣) وَزَوَالُ الْعَقْلِ بِسَكْرٍ أَوْ مَرَضٍ، (٤) وَلَمْسُ الرَّجُلِ الْمَرْأَةَ الْأَجْنَبِيَّةَ مِنْ غَيْرِ حَائِلٍ، (٥) وَمَسُّ فَرْجِ الْآدَمِيِّ بِبَاطِنِ الْكَفِّ، (٦)  وَمَسُّ حِلْقَةِ دُبُرِهِ عَلَى الْجَدِيدِ.

.

FASL: [Abdesti Bozan Şeyler]

Abdesti bozan şeyler altıdır. Bunlar:

  1. Ön ve arka yoldan bir şeyin çıkması.
  2. Mütemekkin olmayan (makadın yere tam olarak yerleşmemesi halindeki) uyku.
  3. Sarhoşluk ya da hastalık nedeniyle aklın gitmesi.
  4. Erkeğin arada bir engel (hâil) olmadan nikâhlanması câiz olan bir kadına (şehvetli ya da şehvetsiz olarak) dokunması.
  5. Elinin içiyle insânın fercine dokunmak.
  6. Yeni görüşe göre elinin içiyle insânın dübür halkasına dokunmak.

 ***

فَصُلٌ [فِي مُوجِبَاتِ الْغُسْلِ]

وَالَّذِي يُوجِبُ الْغُسْلَ سِتَّةُ أَشْيَاءَ:

ثَلَاثَةٌ تَشْتَرِكُ فِيْهَا الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ، وَهِيَ: (١) الْتِقَاءُ اْلخِتَانَيْنِ،  (٢) وَإِنْزَالُ الْمَنِيِّ، (٣) وَالْمَوْتُ.

وَثَلَاثَةٌ تَخْتَصُّ بِهَا النِّسَاءُ، وَهِيَ: (١) الْحَيْضُ، (٢) وَالنِّفَاسُ، (٣) وَالْوِلَادَةُ.

.

FASL: [Guslü Gerektiren Şeyler]

Guslü gerektiren şeyler altıdır. Bu altı şeyin üçünde hem kadın ve hem erkek ortaktır. Bunlar:

  1. Kadın ve erkeğin sünnet yerlerinin birleşmesi.
  2. Meninin (her ne surette olursa olsun) gelmesi.
  3. Ölüm (şehitlik dışındaki vefat).

Guslü gerektiren şeylerin üçü de sadece kadınlara mahsustur. Bunlar:

  1. Hayız (aybaşı hali/adet görmek).
  2. Nifâs (doğumdan sonra gelen kan).
  3. Doğum (ıslaklık olsun ya da olmasın vaki olan doğum).

 ***

فَصُلٌ [فِي فَرَائِضِ الْغُسْلِ وَسُنَنِهِ]

وَفَرَائِضُ الْغُسْلِ ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ:

(١) اَلنِّيَّةُ، (٢) وَإِزَالَةُ النَّجَاسَةِ إِنْ كَانَتْ عَلَى بَدَنِهِ، (٣) وَإِيْصَالُ الْمـَاءِ إِلَى جَمِيْعِ الشَّعْرِ وَالبَشَرَةِ.

وَسُنَنُهُ خَمْسَةُ أَشْيَاءَ:

(١) اَلتَّسْمِيَةُ، (٢) وَالْوُضُوءُ قَبْلَهُ، (٣) وَإِمْرَارُ الْيَدِ عَلَى الْجَسَدِ، (٤) وَالْمُوَالَاةُ، (٥) وَتَقْدِيمُ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى.

.

FASL: [Guslün Farzları ve Sünnetleri]

Guslün farzları üçtür. Bunlar:

  1. Niyet etmek (cenâbeti kaldırmaya kastetmek).
  2. Varsa beden üzerindeki necâseti gidermek.
  3. Suyu kıl ve derinin tümüne ulaştırmak (vücudun tümünü yıkamak).

Guslün sünnetleri beştir. Bunlar:

  1. Besmele çekmek.
  2. Gusülden önce abdest almak.
  3. Vücud üzerinde elleri gezdirmek (ovalamak).
  4. Muvalât (uzuvları ara vermeden yıkamak).
  5. Sağ uzuvları sol uzuvlardan önce yıkamak.

 ***

فَصُلٌ [: فِي الْأغْسَالِ الْمَسْنُونَةُ]

وَالْاِغْتِسَالَاتُ الْمَسْنُونَةُ سَبْعَةَ عَشَرَ غُسْلًا:

(١) غَسْلُ الْجُمُعَةِ،  (٢) وَالْعِيْدَيْنِ، (٣) وَالْاِسْتِسْقَاَءُ، (٤) وَالْخُسُوفُ، (٥) وَالْكُسُوفُ، (٦) وَالْغُسْلُ مِنْ غُسْلِ الْمَيِّتِ، (٧) وَالْكَافِرُ إِذَا أَسْلَمَ، (٨) وَالْمَجْنُونُ (٩) وَالْمُغْمَى عَلَيْهِ إِذَا أَفَاقَا، (١٠) وَالْغُسْلُ عِنْدَ الْإِحْرَامِ، (١١) وَلِدُخُولِ مَكَّةَ، (١٢) وَلِلْوُقُوفِ بِعَرَفَةَ، (١٣) وَلِلْمَبِيتِ بِمُزْدَلِفَةَ، (١٤) وَلِرَمْيِ الْجِمَارِ الثَّلَاثِ، (١٥) وَلِلطَّوَافِ، (١٦) وَلِلسَّعْيِ، (١٧) وَلِدُخُولِ مَدِينَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.

.

FASL: [Sünnet Olan Gusüller]

Sünnet olan gusüller on yedidir:

  1. Cuma namazı için gusletmek.
  2. İki bayram namazı için gusletmek.
  3. Yağmur duâsı namazı için gusletmek.
  4. Güneş tutulması namazı için gusletmek.
  5. Ay tutulması namazı için gusletmek.
  6. Ölüyü yıkayan kişinin gusletmesi.
  7.  Yeni Müslüman olmuş kişinin gusletmesi.
  8. Delinin iyileştikten sonra gusletmesi.
  9. Baygının ayıldıktan sonra gusletmesi.
  10. İhrâma girerken gusletmek.
  11. Mekke’ye girerken gusletmek.
  12. Arafat vakfesi için gusletmek.
  13. Müzdelife’de gecelemek için gusletmek.
  14. Her üç cemreyi taşlamak için gusletmek.
  15. Tavaf için gusletmek.
  16. Safa ile Merve arasını sayetmek için gusletmek.
  17. Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem’in Medine’sine girmek için gusletmek.

 ***

فَصُلٌ: [فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ]

وَالْمَسْحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ جَائِزٌ بِثَلَاثَةِ شَرَائِطَ:

(١) أَنْ يَبْتَدِئَ لُبْسَهُمَا بَعْدَ كَمَالِ الطَّهَارَةِ، (٢) وَأَنْ يَكُونَا سَاتِرَيْنِ لِمَحَلِّ غَسْلِ الْفَرْضِ مِنَ الْقَدَمَيْنِ، (٣) وَأَنْ يَكُونَا مِمَّا يُمْكِنُ تَتَابُعُ الْمَشْيِ عَلَيْهِمَا.

وَيَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْمًا وَلَيْلَةً، وَالْمُسَافِرُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ بِلَيَالِيهِنَّ، وَابْتِدَاءُ الْمُدَّةِ مِنْ حِينَ يُحْدِثُ بَعْدَ لُبْسِ الْخُفَّيْنِ، فَإِنْ مَسَحَ فِي الْحَضَرِ ثُمَّ سَافَرَ أَوْ مَسَحَ فِي السَّفَرِ ثُمَّ أَقَامَ أَتَمَّ مَسْحَ مُقِيمٍ.

وَيَبْطُلُ الْمَسْحُ بِثَلَاثَةِ أَشْيَاءَ:

(١) بِخَلْعِهِمَا، (٢) وَانْقِضَاءِ الْمُدَّةِ، (٣) وَمَا يُوجِبُ الْغُسْلَ.

.

FASL: [Mestler Üzerine Mesh Etmek]

Mestler üzerine mesh etmek üç şartla câizdir. Bunlar:

  1. Abdesti tamâmlandıktan sonra giyilmeye başlanması.
  2. Ayaklardan yıkanması farz olan mahalli (aşık kemiklerini) örtmesi.
  3. Yolda yürüyebilme imkânına sâhib olması.

Mukîm (ikâmet halinde) olan, bir gün bir gece; yolcu ise üç gün ve üç gece mesh edebilir. Meshin müddeti, mestler giyildikten sonra abdest bo­zulduğu andan itibaren başlar.

Mukim olan bir kimse mesh ettikten sonra yolculuğa çıkarsa veya yolculukta mesh ettikten sonra (müddeti bitmeden) mukim olursa (evine dönerse) mukimin mesh müddeti kadar mesh edebilir.

Meshi bozan şeyler üçtür. Bunlar:

  1. Mestleri ayaklardan çıkarmak.
  2. Mesh müddetinin dolması.
  3. Guslü gerektiren (cünüplük ve hayız gibi) bir durumun oluşması.

.

Yardım ve başarı, izzet ve şeref Allâh’tandır.

Abdullâh Saîd el-Müderris.

 1442 h. / 2020 m.

İktibas Yapacakların Dikkatine!