«
  1. Ana sayfa
  2. Fıkıh Soruları
  3. Fıtır sadakası kimlere verilir?

Fıtır sadakası kimlere verilir?

Soru: Fıtır sadakasını vermenin câiz olduğu ve olmadığı yerler nerelerdir? 

Cevâb: Hamd ve hüküm, Allâh Subhânehu ve Teâlâ’ya mahsustur.

Fıtır sadakasının verileceği yerler, kendilerine zekât vermenin câiz olduğu yerlerdir. Bu yerler dışındakilere fitre vermek câiz değildir. Çünkü bu sadaka, bir zekâttır ve Allâh Subhânehu ve Teâlâ’nın şu buyruğunun kapsamına girmektedir:

“Sadakalar (zekât ve fitreler), Allâh’tan bir farz olarak ancak fakirler, miskinlere, zekât toplayan memurlar, kalbleri İslâm’a ısındırılacak olanlarla (özgürlüğüne kavuşturulacak) köleler, borçlular, Allâh yolunda cihâd edenler ve yolda kalmış yolcular içindir. Allâh hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sâhibidir.” [et-Tevbe: 9/60]

Bu sekiz sınıf içinde fitre verilmeye en layık olan sınıf fakir ve miskinlerdir. Nitekim İbn Abbâs radîyallâhu anhumâ şöyle demiştir: 

“Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem fıtır sadakasını oruçluyu faydasız ve çirkin söz ve fiillerden temizleyici, fakirlere de yiyecek olmak üzere farz kıldı.” [Ebû Dâvud (1609); İbn Mâce (1827)…]

Hadîste “fakirlere de yiyecek olmak üzere farz kıldı” cümlesi, fakir ve miskinlerin, fıtır sadakası verilebilecek diğer sınıflara nazaran daha layık olduklarını ifâde etmektedir.

Fakir: “Mal ve kazancı olmayan veya mal ve kazancı olduğu halde asli giderlerini karşılayamayan kimsedir.” Misâl olarak on altına muhtaç olmasına karşın elinde bir ya da iki altın bulunan kişi fakirdir. Oturduğu ev ve giydiği elbiseler bu durumdaki kişiyi fakirlik sınıfından çıkarmaz. Buradaki asli ihtiyaçtan kasıt; barınma, yiyecek, içecek, giysi ile israf ve cimrilik sayılmayacak derecede kişinin kendi durumuna uygun zarûrî gereksinimlerdir.

Miskin ise: “Asli ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamakla birlikte tümüne gücü yetmeyen kimsedir.” Misâl olarak on altına muhtaç olmasına karşın elinde yedi ya da sekiz altın bulunan kişi fakirdir. Çalıştığı halde ihtiyaçlarının tümünü karşılayamayan kimsenin durumu da böyledir.

Tek bir kişinin veya birçok kişinin fıtır sadakasını zekât vermenin câiz olduğu sınıflardan birine vermek yeterlidir. Her birine ayrı ayrı dağıtma şartı yoktur. Fıtır sadakasını kâfire, zimmiye ve bakmakla mükellef olunan kimselere vermek ise câiz değildir.

Başarı, el-Hamîd ve el-Hakîm olan Allâh’tandır. 

O, her şeyin en iyisini bilendir.

Abdullah Saîd el-Müderris.

1440h. / 2019m.