«
  1. Ana sayfa
  2. Fıkıh Soruları
  3. Fıtır sadakası (fitre) ne ile farz olur ve bu sadakayı vermek kime farzdır?

Fıtır sadakası (fitre) ne ile farz olur ve bu sadakayı vermek kime farzdır?

Soru: Fıtır sadakası ne ile farz olur ve bu sadakayı vermek kime farzdır?

Cevâb: Hamd ve hüküm, Allâh Subhânehu ve Teâlâ’ya mahsustur.

Fıtır sadakasının farz olmasının üç şartı vardır. Bunlar: Müslüman olmak, Ramazan ayının son gününde güneşin batması ve bayram gününde kişinin kendisi ve bakmakla mükellef olduğu kimselerin nafakasından ziyâde fıtır sadakası miktarına sâhib olmasıdır. Bu şartları taşıyan kimsenin fıtır sadakasını belirtilen zamanda, belirlenen kimselerden birine, belirlenmiş şeylerden vermesi farzdır.

1. Müslüman olmak: Müslüman olmayan kimseler şeriatın fürusu ile de mükellef olmakla beraber, dünyevî ahkâm açısından onlardan fıtır sadakası vermeleri istenmez. Nitekim Abdullâh b. Ömer radîyallâhu anhumâ şöyle demiştir:

“Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem fıtır sadakasını bir sa’ hurma veya arpa olarak köle, hür, erkek, kadın, küçük, büyük tüm Müslümanlara farz kıldı.” [Buhârî (1503); Müslim (984)…]

Hadîste “Müslümanlara farz kıldı” kaydı ile ifâde edildiği üzere fıtır sadakasını vermek, Müslümanlara farz kılınmış olan bir ibâdettir.

2. Ramazan ayının son gününde güneşin batması: Fıtır sadakası, Ramazan ayının son gecesi güneş batımından sonra Şevvâl ayının bir kısmının idrak edilmesiyle farz olur. Çünkü artık Ramazan ayı bitmiştir. İbn Abbâs radîyallâhu anhumâ şöyle demiştir:

“Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem fıtır sadakasını oruçluyu faydasız ve çirkin söz ve fiillerden temizleyici, fakirlere de yiyecek olmak üzere farz kıldı.” [Ebû Dâvud (1609); İbn Mâce (1827)…]

Hadîste fıtır sadakası Ramazan ayına izâfe edilmiş ve bu nedenle de farz kılınmıştır. Bu farziyet Ramazan ayının çıkmasıyla sâbit olur. Nitekim İmâm Nevevî rahîmehullâh şöyle demiştir: “Fıtır sadakası (Ramazanın son günü)güneşin batışı ile birlikte farz olur.” [Nevevî, Şerhu Müslim: 7/58]

Bu itibarla, güneşin batımından sonra doğan çocuk, nikâhlanan kadın, zengin olan kişi ve yeni Müslüman olmuş olan kimse üzerine fıtır sadakası vermek farz değildir. Güneşin batımından sonra vefât eden ve boşanan kadının üzerinden fıtır sadakası düşmez. Bunların fitresi ödenir.

3. Bayram gününde kişinin kendisi ve bakmakla mükellef olduğu kimselerin nafakasından ziyâde fıtır sadakası miktarına sâhib olmak: Fıtır sadakası, kendisinin ve çoluk-çocuğunun bir günlük yiyeceğinden fazla bir sa’ miktarı arpa veya buğdaya sâhib olan hür ve Müslüman olan kimseye farz olur. Bunda herhangi bir nisaba bakılmaz ve başka bir ölçü aranmaz.

Kişinin bakmakla mükellef olduğu kimseler, kölesi, karısı, küçük çocuğu, muhtaç durumda olan anne ve babası ile dede ve ninesidir.

Başarı, el-Hamîd ve el-Hakîm olan Allâh’tandır. 

O, her şeyin en iyisini bilendir.

Abdullah Saîd el-Müderris.

1440h. / 2019m.