«
  1. Ana sayfa
  2. Arabça
  3. Faydalı Cümle / الجملة المفيدة

Faydalı Cümle / الجملة المفيدة

NAHİV VE SARF KURALLARI
(1)

Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle…

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür…

Bundan sonra:

Kurallar /الْقَوَاعِدُ:

.١- التَّرْكِيبُ الَّذِي يُفِيدُ فَائِدَةً تَامَّةً يُسَمَّى جُمْلَةً مُفِيدَةً، وَيُسَمَّى أَيْضًا كَلاَمًا

.٢- الْجُمْلَةُ الْمُفِيدَةُ قَدْ تَتَرَكَّبُ مِنْ كَلِمَتَيْنِ، وَقَدْ تَتَرَكَّبُ مِنْ أَكْثَرَ، وَكُلُّ كَلِمَةٍ فِيَها تُعَدُّ جُزْءًا مِنْهَا

1- Tâm bir anlam (yargı) ifâde eden terkîbe “faydalı (haber) cümle” veya “kelâm” denir. 

2- Faydalı cümle, iki ya da daha fazla kelimeden oluşur. Cümledeki her bir kelime o cümlenin bir parçası kabul edilir.         

Misâller / الْأَمْثِلَةُ:

.١) يَسِيرُ السَّحَابُ)

1. Bulut gidiyor.

.٢) الْحَدِيقَةُ جَمِيلَةٌ)

2. Bahçe güzeldir.

.٣) تَطْلُعُ الشَّمْسُ)

3. Güneş doğuyor.

.٤) الطَّائِرُ فَوْقَ الشَّجَرَةِ)

4. Kuş ağacın üzerindedir.

.٥) يَقْطِفُ علِيٌّ الأَزْهَارَ)

5. Alî çiçekleri koparıyor.

Açıklama / الْإِيضَاحُ:

Faydalı cümle, tâm bir mânâ ifâde eden cümledir. Misâllerde görüldüğü gibi muhâtabın zihninde eksiksiz tâm bir yargı oluşturur ve en az iki kelimeden oluşur. Nitekim “السَّمَاءُ مُمْطرَةٌ / Yağmur yağıyor” terkîbine bakıldığında bu cümle, tâm bir mânâ ifâde eder.

Bu terkibi oluşturan birinci kelime السَّمَاءُ kelimesi yahut ikinci kelime olan مُمْطرَةٌ kelimesi başlı başına tâm bir yargı ifâde etmez. Muhâtabın zihnindeki soruları da eksiksiz olarak cevâblamaz.

“Yağmur” dendiğinde bulutlardan su şeklinde yağan yağış biçiminin ismi söylemiş olur ve akabinde söylenecek olan başka bir söz, muhâtab tarafından beklenir. “Yağıyor” dendiğinde ise “ne” sorusu, muhâtab için yanıtsız kalmış olur. Ancak iki kelime “السَّمَاءُ مُمْطرَةٌ / yağmur yağıyor” şeklinde birbirine eklendiğinde tâm bir yargı oluşturur. Yağmurun gökyüzünden yeryüzüne doğru düşmekte olduğu yani yağdığı anlaşılır. السَّمَاءُ ve مُمْطرَةٌ kelimelerinin her biri de السَّمَاءُ مُمْطرَةٌ cümlesinin bir parçası olarak kabul edilir.

Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashabının üzerine olsun.

1440 h. / 2019 m.

Abdullâh Saîd el-Müderris.

İktibas Yapacakların Dikkatine!