«
  1. Ana sayfa
  2. Fıkıh Soruları
  3. Farz olan oruca her gün için fecirden önce niyet etmeyen kimsenin orucunun sahih sayılmamasının delîli nedir?

Farz olan oruca her gün için fecirden önce niyet etmeyen kimsenin orucunun sahih sayılmamasının delîli nedir?

Soru: Farz olan oruca her gün için fecirden önce niyet etmeyen kimsenin orucunun sahih sayılmamasının delîli nedir?

Cevâb: Hamd ve hüküm, Allâh Subhânehu ve Teâlâ’ya mahsustur.
Farz olan oruca her gün için fecirden önce niyet etmenin delîli sahîh sünnettir. Nitekim: “Ümmü’l-Müminin Hafsa radıyallâhu anha’dan rivâyet olunduğuna göre, Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: ‘Kim fecirden önce oruca niyet etmez ise orucu yoktur’.” [Ebu Davud (2454), Tirmizî (730)…]
Hadiste “Kim fecirden önce oruca niyet etmez ise orucu yoktur” buyrularak niyetin hergün fecirden önce yapılaması, aksi takdirde orucun sahih olmayacağı ifâde olunmuştur. Bu sebeble fecirden sonra farz olan oruca niyet etmek sahîh değildir. Niyet ettikten sonra bir şey yemenin ve cinsel ilişkide bulunmanın oruca zararı yoktur. Kişi niyet edip uyusa uyandıktan sonra niyetini yenilmesi gerekmez. Nâfile olan oruca ise zevalden -güneş tam tepeye gelip batıya meyletmeden- önce yani önce niyet etmek sahihtir. Nitekim: “Ümmü’l-Mü’minin Âişe radıyallâhu anha’dan rivayet olunduğuna göre, o şöyle demiştir: ‘Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün ‘yanınızda yiyecek bir şey var mı?’ diye sordu. Bizde bir şey bulunmadığını söyledik. Bunun üzerine ‘o halde ben oruçluyum’ buyurdu’.” [Müslim (1154), Tirmizî (733)…]
Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem’in yemek için hanımlarına bir şeyler sorması, o günün Ramazan olmadığını; yiyecek olmadığını öğrendiğinde ise oruçlu olduğunu söylemesi ise nâfileye niyet ettiğini söze ihtiyaç bırakmaksızın ortaya koymaktadır.
Rasûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem’in yemek için hanımlarına bir şeyler sorması, o günün Ramazan olmadığını; yiyecek olmadığını öğrendiğinde ise oruçlu olduğunu söylemesi ise nâfileye niyet ettiğini söze ihtiyaç bırakmaksızın ortaya koymaktadır. Hadisin “yanınızda yiyecek bir şey var mı?” cümlesinde geçen “şey” kelimesi ise Darekutninin rivayetinde (2236) “el-gadâ” yani öğleden önce yenen yemek olarak geçmektedir. Bu da nâfile olan oruçlara zevale kadar niyet edilebileceğini açık olarak göstermektedir. Ancak nâfile olan oruca fecirden sonra zevalden önce niyet edildiğinde, niyet edilen âna kadar orucu bozacak herhangi bir şeyin vuku bulmaması şarttır. 

Başarı, el-Hamîd ve el-Hakîm olan Allâh’tandır. 

O, her şeyin en iyisini bilendir.

Abdullah Saîd el-Müderris.

1434h. / 2013m.