«
  1. Ana sayfa
  2. Arapça
  3. Emir Fiil / فعل الأمر

Emir Fiil / فعل الأمر

NAHİV VE SARF KURALLARI

Rahmân ve Rahîm olan Allâh’ın ismiyle…

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem O’nun kulu ve Rasûlüdür…

Bundan sonra:

•••

Kurallar / الْقَوَاعِدُ:

فِعْلُ الْأَمْرٍ هُوَ كُلُّ فِعْلٍ يُطلَبُ بِهِ حُصُولُ شَيءٍ فِي الزَّمَنِ الْمُسْتَقْبَلِ.

Emir fiil, gelecek zamanda yapılması istenen eylemi bildiren her bir fiildir.

•••

Misâller / الْأَمْثِلَةُ:

(١) نَظِّفْ ثِيَابَكَ.

1. Elbiseni temizle.  

(٢) اِقْرَأ القُرْآَنَ.

2. Kur’ân oku.

(٣) اُعْبُدْ رَبَّكَ.

3. Rabbine ibâdet et.

(٤) تَمَهَّلْ فِي السَّيْرِ.

4. Yavaş yürü.

(٥) نَمْ مُبَكِّرًا.

5. Erken uyu.

(٦) أَجِدْ مُضْغَ الطَّعَامِ.

6. Yemeği iyice çiğne.

•••

Açıklama / الْإِيضَاحُ:

Fiillerin zaman itibariyle üç kısmından üçüncüsü emir fiildir. Emir fiil, gelecek zamanda yapılması istenen eylemi bildiren her bir fiildir. Misâllerde görüldüğü üzere cümlelerin ilk kelimeleri emir fiildir ve her biri konuşan kimsenin muhâtabtan talebte bulunduğunu ve ona gelecek zamanda bir eylemi yapmasını emrettiğini ifâde etmektedir. Bu sebeble gelecek zamanda bir eylemin yapılmasını muhâtabtan emretmek suretiyle taleb eden kelimelerin her biri emir fiil olarak isimlendirilir. İlk misâldeki نَظِّفْ kelimesi ile muhâtabtan gelecek zamanda “temizlik” eylemini yapması, ikinci misâldeki  اِقْرَأ kelimesi ile muhâtabtan gelecek zamanda “okuma” eylemini gerçekleştirmesi istenmektedir. Bu sebeble her biri emir fiildir. Diğer misâller de böyledir.

Muzâri Fiilden Emir Yapımı: Sülâsî/üç kök harfli olan fiiller ikinci şahıs emir sigasına çekimlenirken muzâri harfleri atılarak başına bir elif harfi getirilir ve son harekesi sâkin olur. Fiilin başına getirilen elif harfinin harekesi damme ya kesra olur. Bu da fiilin orta harfine göre belirlenir. Fiilin orta harfi damme ise fiilin başına gelen elif dammeli olur. Diğer kesra ve fetha olduğunda ise fiilin başına gelen elif kesralı olur. Misâl olarak:

 يَكْتُبُ → اُكْتُبْ: Yazıyor → yaz.

يَفْتَحُ →  اِفْتَحْ: Açıyor → aç.

يَكْسِرُ →  اِكْسِرْ:  Kırıyor → kır.

Emir fiilin başına gelen elif harfi vasl/geçiş hemzesidir. Cümledeki durumuna göre okunmayabilir. Misâl olarak: وَاكْتُبْ دَرْسَكَ  Dersini yaz.

•••

Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashabının üzerine olsun.

1441 h. / 2019 m.

Abdullâh Saîd el-Müderris.

İktibas Yapacakların Dikkatine!