«
  1. Ana sayfa
  2. Arabça
  3. Belirlilik Takısı, Semsî ve Kamerî Harfler

Belirlilik Takısı, Semsî ve Kamerî Harfler

ARAPÇA DİLBİLGİSİ

BELİRLİLİK TAKISI,
ŞEMSÎ VE KAMERÎ HARFLER 

Abdullâh Saîd el-Müderris

 

besmele-hamdeleRahmân ve Rahîm olan Allâh’In ismiyle.

Hamd, Allâh’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüğünden O’na sığınırız. O’nun hidâyete erdirdiğini hiç kimse saptıramaz, saptırdığını ise hiç kimse hidâyete erdiremez. Şehâdet ederim ki, Allâh’tan başka ibâdete lâyık hiçbir ilâh yoktur. Ve yine şehâdet ederim ki, Muhammed aleyhisselâm O’nun kulu ve Rasûlü’dür… 

Bundan sonra:

alfabe-ayrac

 .

BELİRLİLİK TAKISI

Bir isimin ya da sıfâtın önüne gelen ve onun belirli olduğunu gösteren ال elif-lam’a “belirlilik takısı” denir. Arapçası “Hurufu’t-Ta‘rîf”dir. 

Kısımları: 

İsim ve sıfâtlar, belirlilik takısı alıp almamasına göre iki kısma ayrılırlar.

1. Başına ال elif-lam takısı alan kelimeler. Bu kelimeler “marife” kelimeler olup, belirli ve bilinen varlıkları gösterir. Marife kelimenin sonu tenvinli olmaz. Bu nedenle nekira bir kelime marife yapılırken sonundaki tenvin düşer ve tek hareke kalır.

2. Başına ال elif-lam takısı almayan kelimeler. Bu kelimeler “nekira” kelimeler olup, belirsiz varlıkları gösterir. Nekira kelimenin sonu tenvinli olur. Misâlen:

Marife  

Nekira

الكتابُ Belli bir kitâb 

كتابٌ Herhangi bir kitâb

التلميذُ Belli bir öğrenci 

 تلميذٌ Herhangi bir öğrenci 

المدرسُ  Belli bir öğretmen 

مدرسٌ Herhangi bir öğretmen 

.

.

HARFLER 

Arap alfabesinde (ا ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ك ل م ن و ه ي) olmak üzere 28 harf vardır. 

خ (kha)

ح (ha)

ج (cîm)

ث (sê)

ت  (tê) 

ب (bê)

ا (elif)

ص (sâd)

ش (şîn)

س (sîn)

ز (zây)

ر (râ)

ذ (zêl)

د (dêl) 

ق (kâf)

ف (fê)

غ (gayn)

ع (ayn)

ظ (zâ)

ط (tâ)

ض (dâd)

ي (yâ)

ه (hê)

و (wâw)

ن (nûn)

م (mîm)

ل (lâm)

ك (kêf)

Bu harfler, kendi arasında şemsî ve kamerî olmak üzere iki kısma ayrılır.

.

Şemsî Harfler:

Şemsî harfler Arap alfabesindeki 28 harften (ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن) olmak üzere 14 tanesi şemsîdir. 

س (sîn)

ز (zây)

ر (râ)

ذ (zêl)

د (dêl) 

ث (sê)

ت  (tê) 

ن (nûn)

ل (lâm)

ظ (zâ)

ط (tâ)

ض (dâd)

ص (sâd)

ش (şîn)

Belirlilik takısı olan ال ’dan sonra gelen kelime şemsî harflerden biri ile başlarsa ال ’ın ل harfi yazıldığı halde okunmaz ve kelimenin ilk harfi şeddeli olarak okunur. Misâlen:

ت : اَلتَّاجِـر

et-Tâciru (tâcir) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ت ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ث : اَلثَّـوبُ 

es-Sevbu (elbise) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ث ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

د : اَلدِّينُ 

ed-Dîn (dîn) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan د ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ذ : اَلـذِّئْبُ 

ez-Zi’bu (kurt) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ذ ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ر : اَلرَّجُـلُ 

er-Raculu (adam) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ر ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ز : اَلزَّهْـرَةُ 

ez-Zehratu (çiçek) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ز ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

س : اَلسَّـمَكُ 

es-Semeku (balık) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan س ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ش : اَلشَّـمْسُ

eş-Şemsu (güneş) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ش ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ص : اَلصَّـدْرُ 

es-Sadru (göğüs) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ص ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ض : اَلضَّـيْفُ 

ed-Dayfu (misafir) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ض ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ط : اَلطَّـالِبُ 

et-Tâlibu (talebe) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ط ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ظ : اَلظَّهْـرُ 

ez-Zahru (sırt) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ظ ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ل : اَللَّحْـمُ 

el-Lahmu (et) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ل ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

ن : اَلنَّجْـمُ 

en-Necmu (yıldız) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf şemsî bir harf olduğundan ال ’mın ل harfi yazıldığı halde okunmamış ve kelimenin ilk harfi olan ن ise ا harfine şeddelenerek okunmuştur.

.

Kamerî Harfler:

Kamerî harfler Arap alfabesinde 28 harften ( ١ ب ج ح خ ع غ ف ق ك م و هـ ي ) olmak üzere 14 tanesi kamerîdir. 

غ (gayn)

ع (ayn)

خ (kha)

ح (ha)

ج (cîm)

ب (bê)

ا  (elif)

ي (yâ)

ه (hê)

و (wâw)

م (mîm)

ك (kêf)

ق (kâf)

ف (fê)

ال Belirlilik takısından sonra gelen kelime kamerî harflerden biri ile başlarsa ال yazıldığı gibi okunur, hiçbir değişiklik olmaz. Misâlen:

أاَلْاَبُ 

el-Ebu (baba) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ب : اَلْبَابُ 

el-Bâbu (kapı) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ج : اَلْجَنَّةُ 

el-Cennetu (cennet) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ح : اَلْحِمَارُ 

el-Himaru (eşek) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

خ : اَلْخُبْزُ 

el-Hubzu (ekmek) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ع : اَلْعَينُ 

el-Aynu (göz) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

غ : اَلْغُلَامُ 

el-Gulâmu  (genç) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ف : اَلْفَمُ 

el-Femu (ağız) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ق : اَلْقَمَرُ 

el-Kameru (ay) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ك : اَلْكَلْـبُ 

el-Kelbu (köpek) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

م : اَلْمَـاءُ 

el-Mâu (su) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

و : اَلْوَلَـدُ 

el-Veledu (çocuk) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

هـ : اَلْهَـوَاءُ 

el-Hevâu  (hava) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

ى : اَلْيَـدُ 

el-Yedu (el) kelimesinde ال ’dan sonra gelen ilk harf kamerî bir harf olduğundan ال yazıldığı gibi okunmuştur.

.

Elif-Lam’lı Kelimeden Önce Harekeli Bir Kelimenin Gelmesi: 

ال elif-lam takısı alan bir kelimeden önce harekeli başka bir kelime gelirse ال elif-lam takısının ا harfi yazıldığı halde okunmaz. Bu ا harfine wasl hemzesi denir. Misâlen:

الْقرآنُ (Kur’ân) gibi kamerî bir harfle başlayan kelimenin önüne  وَ gibi harekeli başka bir kelime gelirse  اharfi yazıldığı halde okunmaz. وَالْقرآن şeklinde yazılır ve okunur. 

اَلشَّـمسُ (güneş) gibi şemsî bir harfle başlayan kelimenin önüne رأيتُ gibi harekeli başka bir kelime gelirse  اharfi  yazıldığı halde okunmaz. Cümle رأيتُ الشَّمسَ şeklinde yazılır ve okunur.

.

Elif-Lam’lı Kelimeden Önce Lam Harfinin Gelmesi: 

ال elif-lam takısı alan bir kelimeden önce ل lam harfi gelirse ال elif-lam takısının ا harfi düşer; yazılmaz ve okunmaz. Misâlen:

الْحكمُ (hüküm) gibi kamerî bir harfle başlayan kelimenin önüne ل harfi gelecek olursa  ا harfi düşer. Yazılmaz ve okunmaz. Kelime لِلْحكمِ şeklinde yazılır ve okunur.

الظِّلُّ (gölge) gibi şemsî bir harfle başlayan kelimenin önüne ل harfi gelecek olursa  ا harfi düşer. Yazılmaz ve okunmaz. Kelime لِلظِّلِّ şeklinde yazılır ve okunur.

,alfabe-ayrac

Hamd âlemlerin rabbi olan Allâh’a mahsustur. Salât ve selâm yaratılmışların en hayırlısı Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem’in, âlinin ve ashabının üzerine olsun.

 İktibas Yapacakların Dikkatine! 

pdf-2